የአባይ ጸሃዬ ጦርነት በሚለው ላይ ምላሽ ለተስፋዬ ገብረአብ- ግርማ ካሳ

ተስፋዬ ገበረአብ አንድ ወቅት የኢሕአዴግ ባለስልጣን የነበረ ሰው ነው። ጥሩ ጸሃፊ ነው። ከኦሮሞ ብሄረተኞች ጋር የቅርብ ግንኙነት አለው። አንድ ወቅት እንደዉም የኦሮሞ ተማሪዎች ማህበር ላይ የክብር እንግዳ ሆኖ ቀርቧል። በዚይ ወቅት “በሞጋሳ እኔም ኦሮሞ ነኝ” ነበር ይለው። ሞጋሳ አንድ ሰው “ኦሮሞ” ባይሆንም የኦሮሞን ባህልንና ቋንቋን ከተቀበለ፣ በኦሮሞ ሽምግሌዎች ፍቃድ “ኦሮሞ” የሚሆንብት ስርዓት ነው።፡(naturalized ኦሮሞነት)

ተስፋዬ “የአባይ ጸሐዬ ጦርነት” በሚል ርእስ አንድ ጽሁፍ አስነብቦናል። በጽሁፉ እነ አባይ ጸሃዬ አማራውን እና ኦሮሞውን በማጣላት በስልጣን ለመቆየት የማይፈነቅሉት ድንጋይ እንደሌለ ነው የገለጸው። ‘ከመነሻው በቋንቋ ላይ የተመሰረተ የፌደራል ስርአት ለመጠቀም ሲነሱ በህዝቦች መካከል በሚፈጠር አለመግባባት ስልጣናቸውን ለማቆየት እንደሚችሉ በማመን ነበር። በርግጥም ተጠቅመውበታል” ሲል ፣ በስልጣን ለመቆየት ሲባል ህዝብን በዘር ለመከፋፈል ከጠዋቱ ከጅምሩ የሕወሃት አጀንዳ እንደነበረ ነው የሚያስረዳን።

Abay Tseyahe 56-satenaw
አባይ ጸሃዬ

እዚህ ላይ ከተስፋዬ ገብረአብ ጋር በጣም እስማማለሁ። በተለይም አሁን ያለው በቋንቋ ላይ የተመሰረተው የፌዴራል ስርዓት ዋና አላማ፣ የብሄረሰቦችን መብት ለማስጠበቅ ታስቦ ሳይሆንን በሕዝብና በሕዝብ መካከል ግድግዳን በመፍጠር ከፋፍሎ ለመግዛት እንደሆን ብዙዎቻችን ደጋግምመን ስንጽፍፍበትና ስንናገረው የነበረ ጉዳይ ነው።

በነገራችን ላይ ተስፋዬ ራሱ የሕወሃት ባለስልጣን በነበረበት ጊዜ የዚህ በዘር የመከፋፈል እንቅስቃሴ አካል እንደነበረ መረሳት የለበትም። በተለይም የቡርቃ ዝምታ በሚል ርእስ የጻፈው፣ በፍጠራ ልአይ የተመረኮዘ መጽሐፍ ፣ ሆን ተብሎ በኦሮሞዎችን እን በሌላ ማህበረሰብ መካከል ትልቅ ጥላቻ እንዲኖር ያደረገ በጣም መርዛማ መጽህፍ ነበር።፡ታድዲያ አሁን ተስፋዬ፣ ከነርሱ ጋር ሲጣላ፣ ዞር ብሎ ስለ ወያኔ ዘረኘንት ሲነግረን ማየት ትንሽ ይያስቃል። ለምንኛውም፣ ግድ የለም ምናልብት የአመልክከት ለውጥ ተፈጥሮ ሊሆንን ስለሚችል የቡርቃ ዝማትን ለጊዜው ትቼ አሁን ወደጻፈው እመለሳለሁ።

ተስፋየ ለመግለጽ እንደሞከረው፣ ሕዝብን ክሕዝብ ለመለያየት ሆን ተብሎ ከመነሻው የተዘረጋው፣ በኦነግና በሕወሃት ተግባራዊ የሆነውን በቋንቋ ላይ የተመሰረተው የፌዴራል ስርዓት አንዱ ዉጤት “ኦሮሚያ” የምትባል ክልል መፈጥሯ ነው። ከዚይ በፊት ኦሮሚያ የሚባል ክፍለ ሃገር፣ ዞን፣ ወረዳ መንደር ኖሮ አያውቅም። ኦነግን የመንግስት አካል ለማድረግ ሲባል ብቻ የተፈጠረች ክልል ናት። ይች ክልል ፣ ለአስተድደር አመች ካለመሆኗ የተነሳ ለብዙ ግጭቶችና አለመስምማቶች ምክንያት ሆናለች።

ኦሮሚያን ጨመሮ አሁን ይሉት ዘረኛ የፌዴራል አወቃቀር የወለዳቸው ክልሎች፣ አሁን እንዳለው ቋንቋን ብቻ ሳይሆን፣ የአስተዳደር አመችነትን፣ የሕዝብ አሰፋፈርን፣ ባህልን፣ የህዝቡ ፍላጎትን፣ ኢኮኖሚን፣ ጂዮግርራፊን …ባካተተ መልኩ በጥናት፣ መስተካከል እንዳለባችው የብዙዎች እምነት ነው።

ተስፋዬ ገብረአብ ግን፣ ሕወሃት/ኢሕአዴግ ለከፋፍለህ ግዛ ከመነሻው የተጠቀመብት የፌዴራል ስርዓት እንደሆነ ግሩም በሆነ ሁኔታ በሳፈረበት ብእሩ፣ ወረድ ብሎ ደግሞ “የአማራ ልሂቃን ቢያንስ ኦሮሚያን እንደ ክልል በማወቅ የመቀራረቡን መንገድ መክፈት ይጠበቅባቸዋል” ሲል በኦነግና በሕወሃት በሃይል በሕዝቡ ላይ የተጫነን ፌዴራሊዝም መቀበል እንደሚገባ ይነግረናል። በቀኝ እጅ የተገነባን በግራ እጅ ማፍረስ ይሉታል ይሄ ነው።
ሌሎች ብዙ ተስፋዬ ጫር ጫር ያደረጋቸው ነጥቦች አሉ። በተለይም “አማራ” ስለሚለው ማህበረሰ የጻፋቸው ትንሽ መስመር የለቀቁ አባባሎችን አንብቢያለሁ። ብዙም እዚያ ላይ አሁን ለጊዜው አላጠፋም። ግን ሳልጠቅስ የማላልፈው አንድ ነጥብ አለ።

በኦሮሚያ የተነሳውን ተቃዉሞ በመደገፍ፣ በኦሮሚያ ባሉ ትላልቅ ከተሞችና በሌሎች ክልሎች ያለው ማህበረሰብ ተነስቷል ማለት አይቻልም። ይሄም የራሱ የሆነ ምክንያቶች አሉት። ዶር መሳይ ከበደ እንደጻፊት ላለፉት 25 በነበረው ሁኔታ ጥርጣሬ መኖሩ (ብዙዎች በኦሮሞ አክራሪዎች ጥቃት ሲፈጸምባቸው፣ ከቅያቸው ሲባረሩ ስለነበረ …) አንድ ምክንያት ነው። ሕዝቡ አለመደራጀቱ፣ የኦሮሞ ተቃውዋሚዎች ይዘዉት የነበረው አጀንዳ አገር አቀፍ አለመሆኑ እንደ ሌሎች አበይት ምክንያቶች ሊጠቀሱ ይችላሉ። ሆኖም ተስፋዬ ገብረዓብ፣ ምክንያቶችን ከመረዳት ይልክ፣ የኦሮሞዎችን ተቃዉሞ አልደገፉም በሚል፣ ለሌላው ማህበረሰብ ማስጠንቀቂያ ቢጤም ለመስጠት የሞከረበት ሁኔታ ነው ያለው።

“በቅርቡ የወያኔ ነባር አባል ከሆነ የቀድሞ ወዳጄ ጋር በፅሁፍ ስናወጋ” ያለው ተስፋዬ፣ ይሄ ወዳጁ “የሞጋሳ ዘመዶችህ(ኦሮሞዎች ማለቱ ነው) አይሳካላቸውም። አማሮች ለታክቲክም ቢሆን ከኛ ጋር ናቸው።” እንዳለው ጽፏል። ሌላም ማህበረሰብ ከወያኔዎች ጎን እንደቆመ ነው ሊያመላክተን የሞከረው። አንድ ማህበረሰብ ዝም አለ ማለት አገዛዙን ደገፈወደ ማለት ድምዳሜ እንደመድረስ ነው። በአዲስ አበባ ከ200 በላይ ዜጎች ሲረገፉ ሌሎች አልተነሱም ነበር። በባህር ድዳር
ወረድ ብሎም “ የኦሮሞ ህዝብ አመፁን አጠናክሮ ቀጥሎ ብቻውን የወያኔን ስርአት ለማስወገድ ከበቃ ለሌላው ወገን ለፀፀት የሚያበቃ ታሪካዊ ስህተት ይሆንበታል። በአብሮ መኖር ሂደት ሌሎች የሚሉትን መስማት ቀዳሚ ጉዳይ ነው። የኦሮሚያን አመፅ ሌሎች ኢትዮጵያውያንም እንዲሳተፉበት ሲጠየቁ፤ ለነገ አብሮነት በማሰብ እንጂ የኦሮሞ ህዝብ ብቻውን ወያኔን ማንበርከክ አይችልም ከሚል አልነበረም። ይህን አብሮ የመታገል ጥያቄ በተሳሳተ መንገድ የተገነዘቡ ወገኖች ወያኔን ስልጣን ላይ በማቆየቱ ረገድ የማይናቅ ድርሻ እያበረከቱ ነው” ሲል ያለምንም ቅድመ ሁኔታ የኦሮሞዎችን ንቅናቄ ሌላው መደገፍ እንዳለበት ያስጠነቅቃል።

ይህ አይነትት አቀራረብ በጣም አደገኛ አቀራርብ። የኦሮሞ ብሄረተኞች ተስፋዬ እንዳለው የኦሮሚያ ትላልቅ ከተሞች ሳያቅፉ ፣ ሌላውን ማህበረሠብብ አግለው ለብቻው የሚያመጡት ዉጤት ይኖራል ብዬ አላስብም። ላለፉት ሁለት ወራት የተደረጉት እንቅሥቃሴዎች ለውጥ ካላመጡ ምንም አይነት እቅንስቃሴ ነው ለዉጥ የሚያመጣው ? መቼም የአዲስ አበባ ማስተር ፕላን እንዲሰረዝ ተደርጓል የሚል መልስ አይይቀርብም። ማስተር ፕላኑ በሌላ መልኩ መተግበርኡ አይቀሬ ነው።

ይህ የተጀመረውና በጣም ምመቅዛቀዝ እየታየበት የመጣው የኦሮሞዎችን እንቅስቃሴ በቶሎ ሌሎችን ባቀፈ መልኩ እንዲሰፋ ካልተደረገ ፣ በዚህ ረገድ የኦሮሞ ልሂቃን ምመሰረታዊ የሆነ የአካህእድ ለውጦችን ካላደረጉ፣ በጣም ትልቅ ታሪካዊ ስህተት ነው የሚሠራው። ሌሎችን ማስጠንቀቅና በልእሎ ላይ መዛት ሳይሆን፣ የሌሎች ጥያቄ ምንድን ነው ብሎ መጠየቅ ያስፈልጋል። ሌልአው ማህበረሰብ እኮ ላለፉት 25 አመታት በኦሮሚያ ዉስጥ ሲፈናቀል፣ ሲገደል፣ ኦሮሞ አይደለህም ትብሎ ከሥራ ሲባረር ..የነበረ ነው። ብዙ ግፍ የተፈጸመበት ነው። ይህ ማሀብረሰብብ ቢፈራና ቢጠራጠር በጭራሽ ሊወቀስ አይገባውም።

የኦሮሞ ልሂቃን “ኦሮሚያ፣ ኦሮሚያ..” የሚሉትን አቁመው፣ ጥያቄው የምብት፣ የፍትህ ጥያቄ ነው በሚል ለምን በኢትዮጵያ የዜጎችን ጣይቀእ ህኡሉ የምኢያከበር ዴሞክራሲያዊ ስር፤ዓት እንዲገነባ አይነሱም? የኦሮሞ መሬት የወሰደ ከሚሉ መሬቱ የሌሎቻ ያለሆነ ይመስል፣ ለምን ገበሬው የመሬት ባለቤት ይሁን አይይሉም ? የዲሞክራሲ ስርዓት ከተገነባ ፣ ሕዝቡ ከፈለገ በአጼ ጊዜ የነበረው አወቃቀር፣ ከፈለገ ዓሁን ያለውን፣ ከፈለገ ደግሞ ሌላ አዲስ ….ማዋቀር እንደሚችል ለምን ስምምነት ማድረግ ይሳናቸዋል ? ለምን ኦሮሚያ ወይንም ሞት የሚል አቋም ይይዛሉ ? ኦሮሚያ መኖር አለበት ካሉ በኦሮሚያ ዉስጥ መሆን የማይፈለገውስ ማህበረሰብ ? 75% የሚሆነው የአዳማ ህዝብ፣ 990% የሚሆነ የአዲስ አበባ ህዝብ፣ 60% የሚሆነው የጂማ ህዝብ፣ ከ80% በላይ ይየሚሆኑት የቢሾፍቱና የሻሸመኔ ነዋሪዎች ….

ይልቅ የሚያዋጣው ግትርነትት ሳይሆን ነገሮች በርጋታ ተመልክቶ፣ የሁሉንም መሰረታዊ ጥያቄ በመለሰ መልኩ መግባባቶች እንዲኖሩ ማድረግ ነው። ለዚኅም በዋናነት ቁልፍ ሥራ መስራት ያለባቸው የኦሮሞ ልሂቃን ናቸው።፡ሌላአ ማህበረሰብ በኦሮሞ ክራሪዎች ላለፉት 25 ሲገፋ የነበረ ነው። ይሄንን ሕዝብ ማቀፍ የግድ ያስፈልጋል። ሌላው ይቅር በኦሮሚያ ያሉትን ትላልቅ ከተሞች ማቀፍ ያስፈለጋል።፡በኦሮሚያ ያሉ ትላልቅ ከተሞች ደግሞ multi-ethnic ናቸው።

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s